Plasenta Previa Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Plasenta previa, bebeğin gelişimi için hayati öneme sahip olan plasentanın rahim ağzını kısmen veya tamamen kapatacak şekilde rahmin alt bölümüne yerleşmesidir. Halk arasında “bebeğin eşinin aşağıda olması” olarak bilinen bu durum, özellikle gebeliğin ikinci yarısında ağrısız vajinal kanamaya neden olabilir.

Plasenta previa tanısı alan gebelerin kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından yakından takip edilmesi gerekir. Kanama miktarı, gebelik haftası, plasentanın rahim ağzıyla ilişkisi ve anne-bebeğin sağlık durumu doğum zamanını ve yöntemini belirler.

Plasenta Nedir?

Plasenta, gebelik sırasında rahim içinde gelişen ve anne ile bebek arasındaki yaşamsal bağlantıyı sağlayan geçici bir organdır. Göbek kordonu aracılığıyla bebeğe bağlanır.

Plasentanın başlıca görevleri şunlardır:

Bebeğe oksijen ve besin taşımak

Bebeğin oluşturduğu atık maddelerin anne dolaşımına aktarılmasını sağlamak

Gebeliğin devamı için gerekli hormonları üretmek

Anne ile bebek dolaşımı arasında koruyucu ve düzenleyici bir bariyer oluşturmak

Bebeğin büyüme ve gelişmesini desteklemek

Plasenta normal şartlarda rahmin ön, arka veya üst bölümüne yerleşebilir. Rahim ağzına yakın olması veya rahim ağzını kapatması ise yakın takip gerektirir.

Plasenta Previa Nedir?

Plasenta previa, plasentanın rahim ağzının iç açıklığını kapatmasıdır. Plasenta rahim ağzını kapatmadan yalnızca çok yakınında bulunuyorsa bu durum “aşağı yerleşimli plasenta” olarak adlandırılır.

Güncel tanımlamada:

Plasenta previa: Plasenta rahim ağzının iç açıklığını kapatır.

Aşağı yerleşimli plasenta: Plasentanın alt kenarı rahim ağzına 20 milimetreden daha yakındır fakat açıklığı kapatmaz.

Rahim büyüdükçe plasentanın rahim ağzından uzaklaşması mümkündür. Aslında plasenta yerinden hareket etmez; rahmin alt bölümünün büyüyüp genişlemesiyle plasentanın rahim ağzına göre konumu değişir. Gebeliğin 20. haftasında aşağı yerleşimli görülen plasentaların büyük bölümü ilerleyen haftalarda rahim ağzından uzaklaşır. Bu nedenle erken haftalarda saptanan her aşağı yerleşimli plasenta doğuma kadar devam edecek anlamına gelmez. RCOG klinik rehberi⁠, NHS hasta bilgisi⁠

Plasenta Previa Türleri Nelerdir?

Geçmişte plasenta previa; tam, kısmi, marjinal ve aşağı yerleşimli olmak üzere farklı gruplara ayrılıyordu. Günümüzde ultrason değerlendirmesinde plasentanın rahim ağzını kapatıp kapatmadığı ve plasenta kenarı ile rahim ağzı arasındaki mesafe esas alınır.

Tam Plasenta Previa

Plasenta rahim ağzının iç açıklığını tamamen kapatır. Vajinal doğum mümkün olmadığından doğum genellikle planlı sezaryenle gerçekleştirilir.

Kısmi Plasenta Previa

Plasenta rahim ağzının bir bölümünü örter. Bu ifade eski sınıflandırmada kullanılmaktadır. Güncel yaklaşımda rahim ağzını örten bütün yerleşimler plasenta previa olarak değerlendirilir.

Marjinal Plasenta Previa

Plasenta rahim ağzının kenarına kadar uzanır fakat açıklığı tam olarak kapatmaz. Bu terim de eski sınıflandırmaya aittir. Günümüzde plasenta ile rahim ağzı arasındaki mesafenin milimetre olarak belirtilmesi tercih edilir.

Aşağı Yerleşimli Plasenta

Plasenta rahim ağzını kapatmaz ancak alt kenarı rahim ağzına 20 milimetreden daha yakındır. Takip ultrasonlarında plasentanın konumu yeniden değerlendirilir.

Plasenta Previa Neden Olur?

Plasenta previanın kesin nedeni her zaman belirlenemeyebilir. Plasentanın rahmin alt bölümüne yerleşme olasılığını artıran bazı durumlar vardır:

Daha önce sezaryenle doğum yapılmış olması

Rahim ameliyatı veya kürtaj öyküsü

Önceki gebelikte plasenta previa görülmesi

Çoğul gebelik

Birden fazla doğum yapmış olmak

İleri anne yaşı

Sigara kullanımı

Tüp bebek tedavisiyle oluşan gebelik

Rahimde miyom veya şekil bozukluğu bulunması

Rahim iç tabakasında ameliyata bağlı hasar veya nedbe dokusu

Bir veya birkaç risk faktörünün bulunması mutlaka plasenta previa gelişeceği anlamına gelmez. Risk faktörü bulunmayan gebelerde de plasenta previa görülebilir.

Sezaryen Sonrası Plasenta Previa Riski Artar mı?

Geçirilmiş sezaryen ameliyatları, plasenta previa riskini artırabilir. Sezaryen sayısı arttıkça plasentanın eski ameliyat bölgesine anormal şekilde tutunma ihtimali de yükselir.

Özellikle önceki sezaryen öyküsüyle birlikte plasenta previa bulunması, plasenta akreta spektrumu açısından ayrıntılı değerlendirme gerektirir. Plasenta akreta spektrumunda plasenta rahim duvarına normalden daha derin tutunabilir. Bu durum doğum sırasında ciddi kanama ve ileri cerrahi müdahale riski oluşturabileceğinden doğumun deneyimli, multidisipliner bir merkezde planlanması önemlidir.

Plasenta Previa Belirtileri Nelerdir?

Plasenta previanın en tipik belirtisi, genellikle gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkan:

Ağrısız

Ani başlayan

Parlak kırmızı renkli

Tekrarlayabilen vajinal kanamadır.

Kanama hafif lekelenme şeklinde başlayabileceği gibi yoğun ve yaşamı tehdit edici miktarda da olabilir. Bazı gebelerde kasılmalar veya karında gerginlik eşlik edebilir. Bununla birlikte plasenta previa hiçbir belirti vermeden rutin ultrason sırasında da saptanabilir.

Gebelikte Kanama Olursa Ne Yapılmalıdır?

Gebeliğin ikinci yarısında görülen her vajinal kanama acil olarak değerlendirilmelidir. Kanama az olsa veya kendiliğinden durmuş görünse bile sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Yoğun kanama, baş dönmesi, bayılma hissi, çarpıntı, nefes darlığı, şiddetli halsizlik, rahim kasılması veya bebeğin hareketlerinde azalma varsa acil yardım istenmelidir.

Plasenta previa ihtimali dışlanmadan vajinal tuşe yapılması kanamayı artırabileceğinden, ilk değerlendirme ultrason ve klinik bulgularla gerçekleştirilir.

Plasenta Previa Tanısı Nasıl Konur?

Plasenta previa tanısında temel yöntem ultrasondur.

Karından Ultrason

Plasentanın genel yerleşimini değerlendirmek için uygulanabilir. Rahim ağzıyla arasındaki mesafenin kesin olarak ölçülmesinde tek başına yeterli olmayabilir.

Transvajinal Ultrason

Plasenta ile rahim ağzı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesinde en doğru yöntemlerden biridir. Uzman tarafından uygun teknikle uygulandığında güvenlidir ve plasentaya temas edilmez.

Rutin gebelik ultrasonunda aşağı yerleşimli plasenta saptanırsa çoğunlukla 32. gebelik haftası civarında kontrol ultrasonu yapılır. Plasenta hâlâ rahim ağzına yakınsa doğum şeklinin planlanması için yaklaşık 36. haftada tekrar değerlendirme gerekebilir. Takip sıklığı hastanın kanama öyküsüne ve ultrason bulgularına göre değişebilir. Cambridge University Hospitals⁠

Renkli Doppler Ultrason ve MR

Önceki sezaryen öyküsü veya plasentanın rahim duvarına anormal tutunduğu şüphesi varsa renkli Doppler ultrason yapılabilir. Gerekli görülen seçilmiş vakalarda plasenta akreta spektrumunun değerlendirilmesi için manyetik rezonans görüntülemeden yararlanılabilir.

Plasenta Previa Tedavisi Nasıl Yapılır?

Plasentayı ilaç veya cerrahi işlemle rahim içinde başka bir bölgeye taşımak mümkün değildir. Tedavinin amacı kanamayı kontrol etmek, anne ve bebeğin sağlığını korumak ve doğumu en güvenli zamanda gerçekleştirmektir.

Tedavi planı şu faktörlere göre kişiselleştirilir:

Gebelik haftası

Kanamanın miktarı ve tekrarlama sıklığı

Plasentanın rahim ağzını kapatıp kapatmadığı

Plasenta ile rahim ağzı arasındaki mesafe

Bebeğin büyümesi ve kalp atımları

Annenin kansızlık ve genel sağlık durumu

Daha önce geçirilmiş sezaryen veya rahim ameliyatları

Plasenta akreta şüphesi

Kanama Olmayan Gebelerde Takip

Anne ve bebeğin durumu iyiyse gebelik yakın izlem altında sürdürülebilir. Hekim; ağır egzersiz, cinsel ilişki ve uzak seyahat konusunda kişiye özel sınırlamalar önerebilir. Tüm hastalara rutin ve kesin yatak istirahati verilmesi yerine, aktivite planı klinik duruma göre belirlenir.

Hastanın kan grubunun bilinmesi, hemogramla kansızlık açısından değerlendirilmesi ve acil durumda ulaşabileceği hastanenin önceden planlanması önemlidir.

Kanama Varsa Hastane Takibi

Kanama yaşayan gebelerde damar yolu açılması, kan tetkikleri, anne dolaşımının ve bebeğin kalp atımlarının izlenmesi gerekebilir. Kan kaybına göre sıvı veya kan ürünleri uygulanabilir.

Erken doğum ihtimali bulunan uygun gebelik haftalarında bebeğin akciğer gelişimini desteklemek amacıyla kortikosteroid tedavisi değerlendirilebilir. Hastaneye yatış gerekip gerekmediği kanamanın miktarına, tekrarına, gebelik haftasına ve hastanın hastaneye ulaşım koşullarına göre belirlenir.

Şiddetli veya durdurulamayan kanama, anne dolaşımının bozulması ya da bebeğin sıkıntıya girmesi durumunda gebelik haftasından bağımsız olarak acil sezaryen gerekebilir.

Plasenta Previa Normal Doğuma Engel mi?

Plasenta rahim ağzını tamamen veya kısmen kapatıyorsa vajinal doğum güvenli değildir ve sezaryen gerekir.

Aşağı yerleşimli plasentada ise doğum şekli yalnızca erken dönemdeki ultrason sonucuna göre belirlenmez. Gebeliğin son haftalarında plasenta kenarı ile rahim ağzı arasındaki mesafe, bebeğin başının konumu, kanama öyküsü ve diğer gebelik bulguları birlikte değerlendirilir.

Plasentanın alt kenarı doğuma yakın dönemde rahim ağzına 20 milimetreden daha yakınsa çoğunlukla sezaryen önerilir. Ancak son karar her hasta için bireysel olarak verilir.

Plasenta Previa Sezaryeni Ne Zaman Yapılır?

Kanaması bulunmayan, anne ve bebeğin durumunun stabil olduğu plasenta previa vakalarında planlı sezaryen genellikle 36–37. gebelik haftaları civarında değerlendirilir. Doğumun kesin tarihi kanama öyküsü, plasentanın yerleşimi, akreta şüphesi ve diğer gebelik risklerine göre değişir.

Tekrarlayan veya yoğun kanama varsa doğum daha erken gerçekleştirilebilir. Bu nedenle internette belirtilen gebelik haftaları bütün hastalar için kesin bir takvim olarak kabul edilmemelidir.

Plasenta Previa Anne ve Bebek İçin Riskli midir?

Uygun takip ve planlı doğumla birçok gebelik sağlıklı şekilde tamamlanabilir. Bununla birlikte plasenta previa aşağıdaki risklerle ilişkili olabilir:

Anne açısından

Gebelikte ciddi kanama

Kansızlık

Acil sezaryen ihtiyacı

Doğum sonrası kanama

Kan veya kan ürünü verilmesi

Plasenta akreta spektrumu

Nadiren rahmin alınmasını gerektiren kontrol edilemeyen kanama

Bebek açısından

Erken doğum

Düşük doğum ağırlığı

Yenidoğan yoğun bakım ihtiyacı

Acil doğuma bağlı solunum sorunları

Şiddetli anne kanamasına bağlı bebeğin etkilenmesi

Plasenta Previa ile Plasenta Akreta Aynı Şey midir?

Hayır. Plasenta previa plasentanın rahim ağzına göre konumunu, plasenta akreta spektrumu ise plasentanın rahim duvarına normalden daha derin tutunmasını ifade eder.

Bu iki durum birlikte görülebilir. Özellikle daha önce sezaryen geçirmiş ve plasentası eski sezaryen bölgesinin üzerine yerleşmiş hastalarda akreta açısından dikkatli inceleme yapılmalıdır.

Plasenta Previa Tedavisi Fiyatları 2027

Plasenta previa tanısı alan gebelerin, anne ve bebeğin sağlığını korumak amacıyla riskli gebelik takibine başvurması gerekir. Düzenli kontroller sayesinde plasentanın konumu, bebeğin gelişimi, erken doğum ihtimali ve gebelikte şiddetli kanama riski yakından izlenir. Doğumun zamanı, yöntemi ve gerçekleştirileceği hastane olası acil durumlara karşı önceden planlanır.

İstanbul’da plasenta previa tedavisi, riskli gebelik takibi ve sezaryen doğum ayrıntılı bilgi almak için kliniğimizle iletişime geçebilir, Prof. Dr. Hanifi Şahin’den muayene ve değerlendirme randevusu oluşturabilirsiniz. Kesin tedavi ve doğum planı, anne ile bebeğin sağlık durumu değerlendirildikten sonra kişiye özel olarak belirlenir.

Plasenta Previa Hakkında Sık Sorulan Sorular

Plasenta previa düzelir mi?

Gebeliğin erken döneminde aşağı yerleşimli görülen plasenta, rahim büyüdükçe rahim ağzından uzaklaşabilir. Ancak rahim ağzını tamamen kapatan, arka duvarda bulunan veya önceki sezaryen bölgesine yerleşen plasentanın devam etme olasılığı daha yüksek olabilir.

Plasenta previa bebeğe zarar verir mi?

Plasentanın aşağıda bulunması tek başına bebeğe doğrudan zarar vermez. Asıl risk kanama ve buna bağlı erken doğum ihtiyacıdır. Düzenli takip, olası sorunların erken fark edilmesini sağlar.

Plasenta previa ağrı yapar mı?

En tipik belirti ağrısız vajinal kanamadır. Ağrı veya rahim kasılması bulunması başka gebelik sorunlarını da düşündürebileceğinden acil değerlendirme gerekir.

Plasenta previa olanlar cinsel ilişkiye girebilir mi?

Cinsel ilişki bazı hastalarda kanamayı tetikleyebilir. Özellikle kanama öyküsü veya rahim ağzını kapatan plasenta varsa hekiminiz cinsel ilişkiye ara verilmesini önerebilir. Karar bireysel olarak verilmelidir.

Plasenta previa olanlar seyahat edebilir mi?

Kanama riski nedeniyle hastaneye ulaşımın zor olduğu uzun yolculuklar sakıncalı olabilir. Seyahat kararı gebelik haftası, kanama öyküsü ve plasentanın konumuna göre doktorla birlikte alınmalıdır.

Plasenta previa tekrarlar mı?

Daha önce plasenta previa yaşayan kadınlarda sonraki gebeliklerde risk artabilir. Yeni gebelikte plasentanın yerleşimi erken dönemden itibaren değerlendirilmelidir.

Kanama yoksa plasenta previa tehlikeli midir?

Kanama olmaması olumlu bir bulgudur ancak ilerleyen haftalarda kanama gelişmeyeceğini garanti etmez. Bu nedenle kontrollerin aksatılmaması ve acil durumda başvurulacak hastanenin önceden planlanması gerekir.

İstanbul’da Plasenta Previa Takibi

Plasenta previa takibinde yalnızca plasentanın konumu değil; annenin kan değerleri, bebeğin gelişimi, önceki sezaryenler, kanama öyküsü ve plasenta akreta olasılığı birlikte değerlendirilmelidir.

Prof. Dr. Hanifi Şahin, Nişantaşı–Şişli, İstanbul’daki kliniğinde plasenta previa ve aşağı yerleşimli plasenta saptanan gebeleri ayrıntılı muayene ve ultrason bulguları doğrultusunda değerlendirmektedir. Gerekli durumlarda takip, doğum zamanı ve doğumun gerçekleştirileceği merkeze ilişkin kişiselleştirilmiş planlama yapılır.

Gebeliğin ikinci yarısında vajinal kanama yaşayan hastaların randevu beklemeden en yakın tam donanımlı sağlık kuruluşuna başvurması gerekir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; muayene, tanı veya kişisel tedavi önerisi yerine geçmez.

---

Tıbbi bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel tanı ve tedavi için hekim muayenesi gereklidir.